Aralık, 2014

Vektörlerin Konakçılara Yapmış Olduğu Etkiler

Entomofobi Kişinin özellikle artropodların çok korkması nedeni ile meydana gelen ruhsal sorunlardır.  Mekanik etki Bir larvanın dar bir kanalı tıkaması nedeni ile ya da beyin dokusunda gelişmesi ile mekanik etki yaratır.  Toksik etki Vektör kan emdiği yere önce kendi salgılarını verir. Verdiği salgı o canlı için toksik etki yaratır. Örneğin kan emen bazı […]

Vektörlerin Çevre Sağlığı şartları ile ilişkisi

Vektörlerin hemen hepsi hijyen açısından zayıf, organik birikintilerin bulunduğu ortamda kolayca yaşayıp üreye bilmektedir. Bu sebeple yeterli fiziki alt yapı ve iyi çevre şartları vektörel hastalıkların oluşmasını büyük ölçüde azaltmaktadır. Vektör lerle mücadelede çeşitli şekillerde biyolojik ve kimyasal müdahaleden önce çevre sağlığı tedbirlerinin alınması şarttır. Çünkü vektörlerin üreme ve beslenme ortamları ortadan kaldırılmadan ne kadar […]

Vektörlerin insan sağlığı açısından önemi

Vektörler, yüzyıllardan bu yana insan ve evcil hayvanları, gerek taşıdıkları hastalıklarla gerekse doğrudan ısırmak, sokmak ve kan emmek suretiyle rahatsız etmektedir. Örneğin Orta Çağ Avrupa’sında veba salgınları, her iki dünya savaşının neden olduğu insan ölümlerinden daha fazla kişinin ölümüne yol açmıştır. Sıtma, tifüs, sarı humma, ensefalit gibi hastalıklar, gelişen teknolojiye rağmen birçok ülkede bile bugün […]

Pasif biyolojik bulaştırma

Vektörün vücudunda gelişen veya çoğalan parazitin farklı yollardan bulaşmasıdır. Örneğin “hymenolopis nana”nın etkenini taşıyan pirenin tesadüfen yutulması ile yutan insanda bağırsakta erişkin parazit meydana gelir

Aktif biyolojik bulaştırma

Etken vektörün vücudunda çoğalır. Bu durum daha çok virüs ve bakteri hastalıklarında görülür. Örneğin vebalı fareden kan emen pirenin sindirim sisteminde yersinia pestis çoğalır ve pirenin soktuğu sağlam konaklara ( fare ve insanlara ) bulaştırır. Parazit vektörün vücudunda gelişerek evriminde yeni bir yere ulaşır. Örneğin sivrisineğin fil hastalığı taşıyan (elefantiyaz) kimselerden kan emerek aldığı mikrofilaryaları […]

Biyolojik Vektörlük

Biyolojik vektörlükte hastalık etkeni vektör vücudunda bir çoğalma ve gelişme evresi geçirdikten sonra asıl konağa nakledilir. Örneğin sıtma etkeni olarak plasmodium türleri sivrisinek vücudunda bir çoğalma ve gelişme evresi geçirdikten sonra insanlara aktarır. Biyolojik vektörlüğü de Aktif biyolojik bulaştırma ve Pasif biyolojik bulaştırma diye iki bölümde ele alabiliriz

Pasif mekanik bulaştırma

Vektörün üzerine konduğu maddeden vücuduna ayaklarına ve kanatlarına bulaşan veya sindirim kanalına girdiği hâlde canlı olarak dışkısı ile atılan paraziti, sağlam konakların mukoza ve konjektivasına, yiyecek maddelerine, mutfak gereçlerine taşıyarak bulaştırmasıdır. Örneğin insan dışkısına konan karasineğin vücuduna bulaşan entemoeba histolytica kistleri daha sonra besin maddelerine, mutfak eşyalarına ya da insanın dudaklarına ellerine taşınır. Aynı zamanda […]

Mekanik Vektörlük

Parazitin bulaşabilen şekillerini içeren, hasta konaktaki lezyondan beslenerek ya da kan emerek ağız kısımları parazitle kontamine olmuş vektörün, sağlam konağı sokarak bulaştırmasıdır. Örneğin ahır sineği ( stomoxys calcitrans) Şark çıbanlı kişilerin yaralarından aldığı etkeni (leishmania tropica) başka insanlara bulaştırabilir

HALK SAĞLIĞINI TEHDİT EDEN VEKTÖRLER

VEKTÖR NEDİR ? Hastalık etkenlerini ısırarak deri veya mukoza içine bırakan ya da vücutlarının dış kısmında bulunan hastalık etkenlerini derinin veya besin maddelerinin üzerine bulaştıran omurgasız eklem bacaklı hayvanlara (artropodlara) ve kemiricilere denir. Hastalık etkeninin bulaştırması bakımından iki tür vektörlük söz konusudur.

Vektörlerle mücadele

Gelişen teknoloji ile birlikte şehirleşmenin artması, konut yapımındaki gelişmeler ve çevre sağlığı tedbirlerinin sıkı bir şekilde alınması vektör kaynaklı hastalıkların azalmasını sağlarken vektörel hastalıklar gelişmekte olan ülkelerde sorun olmaya devam etmektedir. Bu sebeple halk sağlığının korunması, yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve birçok bulaşıcı hastalığın etkin bir şekilde kontrol altına alınabilmesi için zararlı etkenlerle mücadele edilmesi zorunludur. […]